Уроки казахского языка

Оныншы сабақ

Сабақтың тақырыбы: Шақыру (Приглашение). Барыс септігі (Дательный падеж). Ауыспалы келер шақ (Переходное будущее время). Бұйрық рай (Повелительное наклонение).

Сабақтың мақсаты: Түрлі коммуникативтік жағдайға сай туындайтын шақыру мағынасындағы сөйлесім үлгілерінің құрылымдық жасалуынан мәліметберу.

Сабақтыңбарысы: 1. Шақыру үлгілеріментаны-сыңыздар — Знакомтесь с образцами приглашения.

Сізді 7 мамыр күніне арналған концертке шақырамын. — Приглашаю Вас на концерт, посвященный 7 мая.

Сізді үйлену тойымызға шақырамыз.-

Приглашаем вас на нашу свадьбу.

Сіздерді қонаққа шақырамыз. —

Приглашаем вас в гости.

Сіздітуған күніме шақырамын. —

Приглашаю Вас надень рождения.

Бізбен бірге демалуғажүріңіз. —

Приглашаем вас вместе отдохнуть.

Бүгін кешке келіңіз/ кел. —

Приходите/ приходи сегодня вечером.

Демалыс күні бізге келіңіз. —

Приходите кнам в выходной день.

«Достық» дәмханасына келіңіз. —

Приходите в кафе «Достық».

Жеңіс мерекесіне арналған салтанатты жиналысқа келіңіз. —

Приходите на торжественное собрание, посвященное празднику Победы.

Ертеңтүске қарай сізді күтеміз. —

Ждем Вас завтра к обеду.

Жексенбі күні театрға барамын. —

В воскресенье пойду в театр.

2.  Сухбатты есімізге сақтаймыз. Запоминаем диалог.

— Жеңіс мерекесіне арналған салтанатты жиналыс-қа келіңіз. — Приходите на торжественное собрание, посвященное празднику Победы.

-Жақсы, мен келемін. -Хорошо, я приду.

— Сізді үйлену тойымызға шақырамыз. — Приглашаем вас на нашу свадьбу.

— Шақырғаныңызға рахмет, міндетті түрде келемін. — Спасибо за приглашение, обязательно приду.

—  Самал, сізді туған күніме шақырамын. — Самал, приглашаю Вас надень рождения.

— Рахмет, туған күніңізгебарамын. -Спасибо, приду надень рождения.

— Бізбен бірге демалуға жүріңіз. — Приглашаем вас вместе отдохнуть.

-Жарайды, сіздермен демалуға барамын. -Ладно, пойду/поедус вами отдыхать.

3. Грамматикалық тақырыппен танысыңыздар. (Знакомтесь с грамматикой) Барыс септігі (Дательнонаправительный падеж).

Коммуникативные выражения нашего урока образованы от слов в форме барыс септік (концертке, «Достық» дәмханасына, туған күніме).

Барыс септік обозначает: а) направление действия:

7 мамыр күніне арналған, концертке, үйлену тойымызға, туған куніме шақырамын.

Жеңіс мерекесіне, салтанатты жиналысқа келіңіз; Туған күніңізге, театрға, қазақ драма театрына барамын.

в) цель действия:

демалуғажүріңіз, концерт көруге, кітап оқуға, би билеугебарасың.

Вопросы барыс септік:

Кімге ? Кімдерге?(кому? к кому?)

Неге? Нелерге? (чему? к чему?)

Қайда?(куда?)

Кімге? Кому? Қайда? Куда?

Мысалы: Бізге — к нам, үйге келіңіз — приходите домой, сөзіме назар аудармаңыз — на мои слова внимание не обращайте.

Окончания употребляются:

1) после гласных, сонорных, звонких з, ж га/-ге

театрға, бізге, демалуға, тойға, тойымызға, дәмхана-ға.

2) после глухих согласных, —б, в, г, д қа/ —ке конаққа, клубқа, концертке, салтанатты жиналысқа

3) после притяжательных окончаний III лица: сы/ -сі, —ы/ -i на/ —не: қазақ драма театрына, тойы-на, туған күніне, Мәдениет сарайына, «Достық» дәмханасына.

4) после притяжательных окончаний I и II лица -а/-етуған күніме, үйленутойыма.

4. Ауыспалы келер шақ (Переходное будущее время). Бұйрық райдың II жағы, анайы және сыпайы фор-м ал ары, жекешетүрі (Повелительное наклонение II лица, простой и вежливой формы, единственногочисла).

В настоящем уроке слова в барыс септік сочетаются с глаголами переходного будущего времени и формами повелительного наклонения. Запомните способ образования глаголов переходного будущего времени и формы повелительного наклонения II лица, единственногочисла.

Ауыспалы келер шақ образуется от начальной формы глагола с помощью суффиксов деепричастия -а,-е,-й ижіктікжалғау.

Мысалы, шақыр — а — мын; бар — а — мын; кел — е -мін; күт — е — міз; шақыр — а — мыз; баста — й — мыз.

Суффикс а после согласных, после твердой основы;

Суффикс е после согласных, после мягкой основы;

Суффикс й после гласных, после твердой и мягкой основы;

Буй рык рай II лица простой формы, единственного числа образуется от исходной формы глагола, мысалы: кел, бар, күт, шақыр,баста… (все глаголы образованы без окончаний);

Буй рык рай II лица вежливой формы, единственного числа образуется с помощью окончаний принадлежности -ыңыз, -іңіз, -ңыз, -ңіз. Мысалы: жүр -іңіз, кел -іңіз, бар -ыңыз, шақыр -ыңыз, баста -ңыз, күт-іңіз;

-ыңыз, -іңіз, после согласных, в соответствии с законом сингармонизма;

-ңыз, -ңіз, после гласных, в соответсвии с законом сингармонизма.

Областной учебнометодический центр

управления по развитию языков.

Подборку подготовил Султан ДАУТОВ.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *