Уроки казахского языка — Акмолинская область. Новости. Информационный портал газеты "Акмолинская правда"

Уроки казахского языка

Жетінші сабақ

Сабақтың тақырыбы: Буын үндестігі, қртықтау сөздер.

Сабақтың мақсаты: Буын үндестігі туралы түсінік беру. Қазақша құттықтау сөздерін дұрыс айтуға үйрету.

Сабақтың барысы: Буын үндестігіне бірнеше мы-салдар келтіре отырып, олардың ерекшеліктері, дұрыс жазылуы мен дұрыс айтылуы туралы айту.

Буын үндестігі бойынша қосымша сөздің соңғы буынының жуан-жіңішкелігіне қарай үндесіп жал-ғасады: соңғы буыны жуан болса-жуан қосымша, жіңішке болса, жіңішке қосымша жалғанады. Мы-салы: енер+лі, ата+лар, эке+лер+ге, эже+лер+ ді.

В казахском языке слоги бывают твердыми и мягкими в зависимости от качества слогообразующего гласного. Если гласный переднего ряда -ә,е,і,ө,ү(в казахской терминологии мягкий гласный), то слог называется мягким. Если гласный заднего ряда - а, и, о, ұ, ы, то слог называется твердым. Для казахских многосложных слов характерно сочетание однородных типов слогов. Ср. э-же-лер, где все три слога мягкие; а-дам-дар, все три слога твердые.

Если последний слог слова твердый, то к нему присоединяется твердый аффикс: ата+лар+ға, ана+лар+ды.

Если последний слог слова мягкий, то присоединяется мягкий аффикс:

эке +лер+ге, эже +лер+ді.

Қазақ тіліндегі қосымшалар негізінен буын үнд-естігіне бағынып жалғанғанымен, біраз қосымша-лар бүл зандылыққа бағынбайды.

Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалар мы-налар:

1)көмектес септік жалғауы. Мысалы: баламен, қо-нақпен,т. б.;

2) -нікі (-дікі,- тікі), -тай, -тал, -дар, -еке, -тар. Мысалы: даланікі, экетай, діндар, ағаеке, есімтал;

3) -бей, -би, -кер, -гер, -қор, -паз, -қой, -кеш, -хана, -кес. Мысалы: бейшара, балгер, жемқор, эсемпаз. сәнқой, емхана, жүмыскер, зиянкес;

4) - ов, - ова, - ев, - ева, - ин, - ина. Мысалы: Әуезов,

Жү-мабаев, Сейфуллин, Жү-мағазина, т.б. Примечание 1. Действию закона сингармонизма не подчиняются:

- заимствованные слова: кітап, қазір, қажет; -сложные слова,в частности имена собственные,

топонимы и другие, как Темірхан, Әмірхан, Күнсұлу, Екібастұз, Шымкент; -заимствованные   словообразующие   аффиксы

- хана: емхана, дәріхана; - кер: жұмыскер, айтыскер; -қор:жемқори др.;

-  аффиксы, образующие   фамилии: - ов, - ев, -ин: Әуезов, Өсербаев, Байғарин;

- окончания творительного падежа (кемектес септік)

- мен, - пен, - бен: атамен, окулықпен, қағазбен.

Қүлтықтау - Поздравления

Құттықтаймын! -Поздравляю!

Мерекеңізбен!-С праздником!

Мерекеңізбен күлтықтаймын! -Поздравляю с праздником!

Туған күніңізбен!-С днем рождения!

Туған күніңізбен күлтықтаймын! - Поздравляю с днем рождения!

Наурыз мерекесімен күлтықгаймын! -Поздравляю с праздником Наурыз!

Наурыз құтты болсын! —С праздником Наурыз!

Жаңа жыл күлты болсын!-С новым годом! Мерейтойыңызбен қүлтықтаймын! -Поздравляю с юбилеем!

Айтыңыз күлты болсын!-С праздником айт!

Әйелдер күнімен қүлтықтаймын! -Поздравляю с Женским днем!

Жеңіс   күнімен   қүлтықтаймын! - Поздравляю   с днем Победы!

Балаңыздың дипломы кұгты болсын! - С получением диплома! (сына, дочери).

Балаңыздың мектеп бітіруімен күлтықгаймын!-С окончанием школы! (сына,дочери).

Областной учебно-методический центр

управления по развитию языков

Акмолинской области.

Подборку подготовил Султан ДАУТОВ.

GD Star Rating
loading...
GD Star Rating
loading...
Уроки казахского языка, 8.0 out of 10 based on 5 ratings

!!! Все комментарии проходят предварительную модерацию администратором сайта. Комментарии, содержащие ненормативную лексику или оскорбительные выражения, редактируются или не публикуются, по усмотрению модератора. !!!

Добавить комментарий

Другие статьи по этой теме

О чём пишут наши коллеги. Уроки казахского языка... О чём пишут наши коллеги Республиканская общенациональная газета «Егемен Қазақстан» «Ауданымыз астанаға қарап бой түзейді» («Район равняется на столи...
О чем пишут наши коллеги, Уроки казахского языка... Обзор прессы О чем пишут наши коллеги Республиканская газета «Айкын» Арман Шураев: хочу произвести «малую революцию» в сфере туризма В рамках обзо...
Қазақша үйренейік Сабақтың тақырыбы: Көкшетау баурайындағы демалыс    
О чем пишут наши коллеги Обзор печати Республиканская газета «Айқын» Встреча руководства МБВ с Президентом Казахстана Генеральный   секретарь Международного бюро выставок...
Триединство языков: Қоғамдық қабылдауда В общественной прием... Жағдаятты сұхбат. Ситуационное общение 1-ші сұхбат. 1-й диалог - Алло, сәлеметсіз бе? - Алло, здравствуйте! - Сәлеметсіз бе? Мен сізді тың...